XÉT NGHIỆM NfL: “ĐÈN CẢNH BÁO” SỚM TỔN THƯƠNG THẦN KINH QUA MÁU

Trong lịch sử ngành thần kinh học, việc xác định mức độ hư hại của tế bào não thường đòi hỏi những phương pháp xâm lấn hoặc tốn kém. Tuy nhiên, sự xuất hiện của NfL (Neurofilament light chain) đang tạo nên một cuộc cách mạng. Đây được coi là dấu ấn sinh học (biomarker) triển vọng nhất, đóng vai trò như một “đèn check engine” giúp chúng ta theo dõi sức khỏe não bộ chỉ qua một xét nghiệm máu đơn giản.

1. NfL là gì? Cơ chế rò rỉ protein từ bộ khung tế bào

Để hiểu về NfL, trước hết cần hiểu về cấu trúc của tế bào thần kinh (neuron). Mỗi neuron đều sở hữu một “bộ khung xương” nội bào giúp duy trì hình dạng và tính ổn định, trong đó Neurofilament light chain (NfL) là thành phần cốt lõi.

• Khi não khỏe mạnh: NfL nằm gọn bên trong các sợi trục thần kinh (axons) để thực hiện chức năng cấu trúc.
• Khi có tổn thương: Bất kỳ tác động nào làm tổn thương hoặc phá hủy tế bào thần kinh (do viêm, thoái hóa hoặc chấn thương) đều khiến bộ khung này bị vỡ. Khi đó, protein NfL sẽ rò rỉ ra không gian ngoại bào, đi vào dịch não tủy và sau đó khuếch tán vào hệ tuần hoàn máu.

Nguyên lý khoa học: Nồng độ NfL trong máu tỉ lệ thuận với mức độ thoái hóa thần kinh đang diễn ra. Chỉ số này càng cao, cường độ tổn thương não bộ càng lớn.

2. Ưu thế vượt trội của NfL trong chẩn đoán lâm sàng

Trước đây, các bác sĩ phải dựa vào chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chọc dò dịch não tủy để đánh giá tổn thương não. NfL mang đến những lợi ích đột phá:

• Tính khả thi cao: Chỉ cần xét nghiệm máu thông thường, giảm thiểu rủi ro xâm lấn và tiết kiệm chi phí cho bệnh nhân.
• Giá trị dự báo sớm: Nồng độ NfL có thể tăng cao nhiều năm trước khi các triệu chứng lâm sàng như mất trí nhớ, run tay hay rối loạn ngôn ngữ xuất hiện. Điều này cho phép “can thiệp trong cửa sổ vàng”.
• Thước đo hiệu quả điều trị: NfL là công cụ theo dõi động. Nếu nồng độ NfL giảm sau một liệu trình điều trị, đó là bằng chứng khoa học cho thấy sự tổn thương não đang được kiềm chế.

3. Sự kết hợp hoàn hảo: NfL trong quản lý bệnh Alzheimer

NfL không thay thế các xét nghiệm đặc hiệu khác mà đóng vai trò là “mảnh ghép hoàn hảo” trong bộ công cụ chẩn đoán của DOIT Scientific:

• NfL (Đo tốc độ tổn thương): Phản ánh cường độ chết của tế bào thần kinh ngay tại thời điểm xét nghiệm.
• Amyloid-beta & Tau (Xác định nguyên nhân): Khẳng định liệu sự tổn thương đó có phải do cơ chế bệnh lý Alzheimer hay không.

Sự kết hợp này giúp các chuyên gia đưa ra cái nhìn toàn diện: Bệnh nhân có đang mắc Alzheimer không? Và mức độ tiến triển của bệnh đang nhanh hay chậm?

Kết luận: Chủ động bảo vệ bộ não bằng bằng chứng khoa học

Tại DOIT Scientific, chúng tôi tin rằng việc theo dõi các dấu ấn sinh học như NfL là bước tiến quan trọng để chuyển dịch từ “chữa bệnh” sang “quản lý sức khỏe chủ động”. Đừng chờ đợi cho đến khi các chức năng não bộ bị suy giảm rõ rệt. Hãy lắng nghe những “tín hiệu” từ máu để bảo vệ trí tuệ của bạn và người thân.